Theo báo cáo của Ban giám sát. Qua kiểm tra thực tế và các loại hồ sơ, tài liệu liên quan về việc triển khai xây dựng và thực hiện hương ước tại 6 thôn Tân Phong, Xuân Phong, Tân Hòa, Tân Thành, Làng Chảo, Làng Kha. Đoàn giám sát Ban Văn hóa - xã hội HĐND xã báo cáo kết quả giám sát như sau:   

Trong những năm qua, để thực hiện tốt việc quản lý, điều hành các hoạt động của thôn, các thôn đã xây dựng và ban hành hương ước của thôn, đó là văn bản quy định về các quy phạm xã hội bao gồm các quy tắc xử sự chung do cộng đồng dân cư cùng thoả thuận đặt ra để điều chỉnh các quan hệ xã hội mang tính tự quản của nhân dân. nhằm giữ gìn và phát huy những phong tục, tập quán tốt đẹp và truyền thống văn hoá trên địa bàn thôn góp phần hỗ trợ tích cực cho việc quản lý Nhà nước bằng pháp luật.

Cùng với pháp luật, Hương ước giúp duy trì an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, bảo vệ rừng, phòng chống các tệ nạn xã hội, phát triển sản xuất, khuyến học khuyến tài, giải quyết các tranh chấp, vi phạm nhỏ trong nhân dân; xoá đói giảm nghèo, góp phần duy trì và phát huy thuần phong mỹ tục, đề cao các chuẩn mực đạo lý và đạo đức truyền thống dân tộc, ngoài ra nhiều nội dung của Hương ước còn góp phần bài trừ các hủ tục lạc hậu và tệ nạn xã hội, xây dựng đời sống văn hoá, văn minh và tiến bộ xã hội; phát huy tình làng nghĩa xóm, đoàn kết, tương thân, tương ái, hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau trong cộng đồng dân cư.

Qua quá trình giám sát tại các thôn Tân Phong, Xuân Phong, Tân Thành, Tân Hòa, Làng Kha, Làng Chảo các thôn đã xây dựng được dự thảo hương ước, một số thôn đã triển khai lấy ý kiến trong nhân dân và đã được nhân dân đồng tình, thực hiện. Qua đó cho thấy việc xây dựng và thực hiện hương ước tại các thôn đã góp phần vào việc quản lý hoạt động trong thôn một cách linh hoạt, làm cơ sở pháp lý cho hoạt động tự quản của cộng đồng dân cư.

Kết quả xây dựng, ban hành Hương ước cụ thể tại các thôn:

Về trình tự, thủ tục xây dựng: Có 6/6 thôn thực hiện giám sát chưa tuân thủ đầy đủ các bước quy trình soạn thảo hương ước như: thành lập tổ soạn thảo; lấy ý kiến dự thảo hương ước; thông qua hương ước; công nhận hương ước; tuyên truyền, niêm yết công khai hương ước đã được công nhận (riêng thôn Làng Kha đã trích các nội dung cần thiết và phô tô gửi từng hộ dân). Hương ước tại các thôn không có chữ ký của ít nhất 02 (hai) đại diện hộ gia đình. Riêng thôn Làng Chảo có 02 đại diện hộ gia đình ký, tuy nhiên tên gọi quy chế là chưa phù hợp.

Về nội dung: Có 3 thôn đã thực hiện theo Nghị định 61/2023/NĐ-CP gồm thôn Tân Thành, Tân Hòa, Làng Kha. Nội dung trong bản dự thảo hương ước tại 6 thôn không trái với các quy định của pháp, phù hợp với thuần phong, mỹ tục và thực tiễn của thôn, thể hiện được các quy định về nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội, bảo vệ môi trường, an ninh trật tự, các quy định có tính khả thi, dễ thực hiện và được đa số người dân đồng thuận.

Công tác công nhận: Thôn Làng Chảo đã được Chủ tịch UBND huyện Như Xuân cũ công nhận năm 2020 (đang thực hiện theo Quyết định 22/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ); còn 5/6 thôn chưa được UBND xã công nhận, trong đó có 02 thôn Tân Thành, Tân Hòa đã có Quyết định của UBND xã nhưng không có chữ ký, đóng dấu, không có cơ sở pháp lý để thôn thực hiện.

Tình hình tổ chức thực hiện hương ước trong nhân dân. Tỷ lệ người dân tự giác chấp hành và thực hiện hương ước tương đối cao, như trong việc cưới, việc tang, an ninh trật tự, vệ sinh môi trường. Công tác kiểm tra, đánh giá được thực hiện lồng ghép trong các cuộc họp thôn, bình xét gia đình văn hóa. Các quy định trong hương ước đã góp phần tích cực vào phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" giữ vững an ninh trật tự, xây dựng nếp sống văn minh, tăng cường đoàn kết cộng đồng.